063.Phải chăng Phan Phu Tiên là người Hà Nội đầu tiên làm Hợp tuyển văn học đồng thời soạn quốc sử?

Đúng vậy, Phan Phu Tiên (chưa rõ năm sinh, năm mất) người làng Đông Ngạc, huyện Từ Liêm, Hà Nội. Theo một số tư liệu thì vào năm 1336 đời Trần Thuận Tông, ông đỗ Thái Học sinh (Tiến sĩ) và làm việc ở Quốc Sử viện và Quốc Tử Giám. Nhưng trong ba mươi năm sau đó khong rõ ông làm gì. Chỉ biết tới năm 1429, năm thứ hai sau chiến thắng giặc Minh, Lê Thái Tổ cho mở khoa thi Minh kinh để chọn nhân tài, Phan Phu Tiên ra dự thi và đỗ thứ ba. Sau khi đỗ, được bổ làm quan ở Quốc sử viện. Thời gian này, vâng lệnh vua, ông biên soạn Việt âm thi tập là bộ Hợp tuyển văn học đầu tiên của nước ta.

Năm 1433, sách cơ bản soạn xong. Nhưng ông lại đi làm An phủ sứ ở Thiên Trường, rồi ở Hoan Châu, nhiều năm sau mới có dịp quay về Viện Quốc sử. Lần trở về thứ hai này, vua Lê Nhân Tông giao cho ông biên soạn Đại Việt sử ký tục biên, nối tiếp Đại Việt sử ký của Lê Văn Hưu đời Trần, viết từ Trần Thái Tong cho đến khi giặc Minh rút quân về nước. Năm 1455. Phan Phu Tiên hoàn thành bộ sách. Không có tài liệu ghi rõ đoạn cuối đời cũng như ngày mất của ông.

Ngày nay, cả hai tập Đại Việt sử ký của Lê Văn Hưu và Đại Việt sử ký tục biên của Phan Phu Tiên đều đã mất. Nhưng vẫn có thể tìm thấy bóng dáng của chúng trong Bộ sử lớn Đại Việt sử ký toàn thư. Sách nay còn giữ được 10 đoạn bình luận của Phan Phu Tiên về lịch sử.

Luật sư Phan Văn Trường - một nhà trí thức yêu nước lớn, từng cộng tác với Nguyễn Ái Quốc ở Paris, chính là thuộc dòng dõi Phan Phu Tiên.