066.Cho biết về tác giả bài phú nôm đầu tiên viết về Thăng Long?

Tác giả là Nguyễn Giản Thanh (1482 -?), người làng Ông Mặc, sau đổi ra Hương Mặc, tục gọi là làng Me, nay thuộc huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Ông đỗ trạng nguyên khoa Mậu Thìn (1508) đời Lê Uy Mục, rồi làm quan với nhà Lê. Khi họ Mạc đoạt ngôi nhà Lê, ông theo Mạc làm đến Thượng thư bộ Lễ. Tác phẩm sáng giá của ông là bài phú Phụng thành xuân sắc (cảnh sắc mùa xuân ở thành Phụng, tức thành Thăng Long) từng nổi tiếng là một bài phú chữ Nôm độc đáo về văn cũng như về ý. Tương truyền, bài phú ấy được viết trong kỳ thi đình năm 1508 và chính nhờ nó mà tác giả được chọn làm Trạng nguyên. Truyện kể là khoa ấy, ông và ông Hứa Tam Tỉnh điểm ngang nhau. Để có thể phân biệt, vua Uy Mục cho hai ông làm một bài phú ngay tại sân rồng. Cuối cùng vua cho Giản Thanh đỗ Trạng, còn Tam Tỉnh đỗ Bảng nhãn. Bài phú có nội dung ca ngợi vương triều nhưng cũng thể hiện niềm tự hào về hình thế hùng vĩ, cuộc sống giàu đẹp, tươi vui của đất Thăng Long, đồng thời khẳng định bí quyết bảo vệ đất nước, kinh đô. Lời văn còn chứa đựng nhiều điển cố, nhưng tiếng Việt cũng đã được sử dụng linh hoạt, lưu loát, tinh tế. Đặc biệt hình ảnh sinh hoạt của xã hội Thăng Long được phác hoạ bằng những đường nét sinh động.
Đây là quang cảnh Thăng Long:

Sum vầy một chốn y quan nhạc lễ
Vầy một nơi văn vật thanh danh …
Chợ Hoè (Nhai) đầm ấm
Phố Ngọc (Hà) tần vần
Trai lanh lẹ đá cầu, vén áo
Gái éo le rủ yếm, dôi quần

Và đây là bí quyết giữ nước:

Cậy hiểm chẳng bằng cậy đức
… Sao bằng lấy nghĩa lấy nhân bền làm phong vực