Cách tuyển sinh và học tập ở Quốc Tử Giám như thế nào?

Đời Lý - Trần thì không rõ thế nào còn cách tuyển giám sinh đầu đời Lê Thánh Tông như sau: Con nhà quan thi Hội trúng ba kỳ (tức chưa đỗ Tiến sĩ) thì vào Giám học tập, sung vào thượng xá sinh. Nếu ai trúng hai kỳ vào trung xá sinh. Nếu trúng một kỳ vào hạ xá sinh. Mỗi xá 100 người. Nếu như vậy trường Giám hàng năm nhận 300 giám sinh. Mỗi khóa học là 3 năm. Về sau con em bình dân học xuất sắc cũng được tuyển vào Quốc Tử Giám.
Quốc Tử Giám có hai nhiệm vụ: rèn luyện cho các giám sinh dự thi Hội và báo cử những giám sinh tài đức lên triều đình để bổ dụng làm quan. Và dù là thi hay cử thì phần lớn giám sinh là những người đã qua thi Hương, đỗ hương cống, hoặc bị trượt kỳ thi Hội. Một số ít là tuyển từ con cháu các công thần có qua thi Hương nhưng chưa đỗ hương cống.
Điều hành Quốc Tử Giám có Tế tửu, Tư thiệp là hai người đứng đầu. (Thời Trần chưa đặt Tế tửu nên Tư nghiệp là chức đứng đầu). Kế đó là các giảng viên với các ngạch bậc trực giảng, bác sĩ, trợ giáo, giáo thụ… có lúc đặt thêm ngũ kinh bác sĩ tức là năm vị chuyên giảng về năm pho kinh Thi, Lễ, Dịch, Xuân Thu.
Về cách học tập, giám sinh chủ yếu là phải tự học, tự nghiên cứu. Mỗi tháng nghe thầy giảng các kinh truyện hai kỳ, tập làm văn bốn kỳ. Bài tập có khi làm ngay tại lớp trong ngày phải xong. Có khi đem về nhà làm, mấy hôm sau nộp để thầy chấm. Bài văn được chấm theo lối phân thành 4 loại: ưu, bình, thứ, liệt. Loại thứ lại chia làm thứ mác là bài có đoạn hay, thứ cộc thuộc loại xoàng. Bài kém bị phê liệt.
Những bài thật hay được chọn đọc trong những buổi bình văn cho cả trường nghe, kèm theo những lời bình của thầy. Những lời bình này chính là những bài giảng sinh động và sâu sắc lại sát thực tế trình độ người học.
Sang đời Nguyễn, Quốc Tử Giám dời vào Huế. Khu vực này chuyển thành điện Khải Thánh thờ song thân Khổng Tử. Cho tới năm 1947, chiến tranh đã phá hủy điện này. Nhưng cuối năm 2000, một quần thể kiến trúc đã hoàn thành để tôn vinh các danh nhân văn hóa giáo dục Việt Nam.